Yozishni kichik kuzatishdan boshlang
Ijod uchun katta voqea kutish shart emas. Bekatdagi suhbat, deraza ortidagi yorug‘lik yoki uyga qaytayotgan odamning odati hikoyaga turtki bo‘lishi mumkin. Muhimi, kuzatganingizni aniq ifodalash va undan badiiy maqsadda foydalanishdir.
Quyidagi mashqlar tahririyat tomonidan tuzilgan. Ular sinov yoki tanlov shartlari emas. Mashq uchun ajratilgan vaqt va so‘z sonini o‘zingizga moslashtirishingiz mumkin.
Besh tafsilot
Bir joyni tanlang: oshxona, ko‘cha yoki kutubxona. U yer haqida beshta aniq tafsilot yozing. “Juda chiroyli” kabi umumiy baholar o‘rniga tovush, rang, harakat va buyumlarni tasvirlang.
Qayta ishlash: beshta tafsilotdan uchtasini tanlab, bitta xatboshi yarating. Uning kayfiyatini sifatlar bilan e’lon qilmay, tasvir orqali sezdiring.
Hikoya: istak va to‘siq
Qahramon nimanidir istaydi. Uni biror narsa to‘xtatadi. U qaror qiladi, bu qaror esa vaziyatni o‘zgartiradi. Bu oddiy yo‘nalish boshlang‘ich hikoyani tartibga soladi, ammo barcha asarlar uchun majburiy qolip emas.
Avval bitta vaziyat bilan ishlang. Bir sahifalik hikoyaga ko‘p qahramon, uzoq tarix va bir nechta mojaro joylashtirish matnni tarqatib yuborishi mumkin. Qahramonning istagini aniq qilganingizdan so‘ng, unga mos tafsilotlarni tanlang.
Qaytarilmagan kitob
Qahramon ertaga jo‘nab ketadi, ammo do‘stiga tegishli kitob hali unda. Kitobni qaytarish uchun uchrashish kerak; qahramon esa shu uchrashuvdan qochmoqda. Nega? Javobni hikoya orqali oching.
Shart: qahramon hislarini kamida bir marta uning harakati orqali ko‘rsating. Bu to‘qima vaziyat bo‘lib, haqiqiy odamlar bilan bog‘liq emas.
Esse: fikr va asos
Esse uchun “Kitob foydali” kabi keng mavzuni toraytiring: masalan, “Qayta o‘qish birinchi taassurotni qanday o‘zgartiradi?” Kirishda savolni qo‘ying, asosiy qismda tajriba yoki matndan dalil keltiring, yakunda fikringiz qanday rivojlanganini ko‘rsating.
Shaxsiy tajriba misol bo‘la oladi, lekin hamma uchun bir xil qoida bo‘lavermaydi. Umumiy da’vo bildirayotganda dalil va manba kerakligini esda tuting.
Tahrir: matnga qaytish
- Har bir xatboshi yangi vazifa bajaryaptimi?
- Qahramonning qarori tushunarlimi?
- Bir fikr bir necha marta takrorlanmaganmi?
- Umumiy bahoni aniq tafsilot bilan almashtirish mumkinmi?
- Gaplarni ovoz chiqarib o‘qiganda noqulay joylar sezilyaptimi?
Birinchi nusxani tugatgach, unga biroz tanaffusdan keyin qayting. Avval mazmun va tuzilishni, keyin jumlalar va imloni tekshiring. Faqat vergullarni tuzatish hikoyadagi tushunarsiz sabab yoki sust yakunni hal qilmaydi.
Ijodiy odat: tugallangan kichik matnlarni saqlang. Keyingi oy ulardan birini qayta yozib, qanday o‘zgarganingizni kuzating.